Kars il toprakları bütünüyle Hazar Denizi Ana Havzası’nda yer almaktadır.

HAZAR DENİZİ ANA HAVZASI: Türkiye’de ve Bağımsız Devletler Topluluğu topraklarında büyük alanlar kaplayan Hazar Denizi Ana Havzası’nın küçük bir bölümü Türkiye sınırları içindedir. İl topraklarından kaynaklanarak doğu yönünde akan Araş ve Kura ırmakları da önemli alt havzalar oluşturmaktadır.
Yaklaşık 7.000 km2 alan kaplayan Kura Irmağı Havzası, Kısır Dağı ile Allahüekber Dağları’nın oluşturduğu çizginin kuzeyinde kalmaktadır. Düzenli sıradağlarla çevrili Kura Havzası, çok yüksektir. Havzayı batıdan çeviren Yalnızçam Dağlan, Kuzey Anadolu Kenar Sıradağları ile birleştikten sonra, Posofun batısında ülke sınırları dışında sürerek Gürcistan Dağları’yla birleşir. Doğuda Çıldır Gölü Havzası’nın su bölüm çizgisine dek uzanır. Genel yapı açısından Araş Havzası’na benzeyen Kura Havzası’nda ovalar daha parçalı ve küçüktür. Karadeniz’e yakın olması nedeni ile yağışlar görece fazladır. Yağışın da olumlu katkısı ile özellikle havzanın batısını kuşatan dağlar zengin ormanlarla örtülüdür.

Kura Havzası il sınırları dışına taşmaz. Oysa, Araş Havzası, Erzurum İli’nin önemli bir kesimini de kapsar. Erzurum-Tekman Yaylası ile Pasinler yöresinden kaynaklanan Araş Irmağı, Karasu Irmağı’nın tersine doğu yönünde akarak, Kars İli’ne girer. Kars’ta Allahüekber Dağları-Kısır Dağı-Çıldır Gölü ve Akbaba Dağı çizgisinin güneyinde kalan bütün kesimler Araş Havzası’na girmektedir. İl sınırları içinde havza tabam, büyük çöküntü koridorları oluşturduğundan, bu kesimdeki ovalar büyüktür ve peş peşe sıralanmaktadır.

Ülke topraklarında 27.548 km2 alan kaplayan Araş ve Kura havzalarının büyük bölümü Karsİli’ndedir.Havzaların ortalama yıllık su hacmi 6 milyar m3 dolayındadır. Havzalarda yer alan 810.900 hektar ovalık alanın 483.300 hektarı sulanabilir niteliktedir.

Araş Irmağı: Araş Havzası’nın ana akarsuyudur. Bingöl Dağı’nın kuzeybatı eteklerinden kaynaklanan Araş Irmağı, kuzeye doğru akarak Erzurum-Pasinler Ovası’na girer. Burada ırmak batıdan gelen Pasin Çayı ile birleşerek güçlenir. Karasu Irmağı’nın tersine,doğu yönünde akan Araş Irmağı’na, Pasinler Ovası’ndan geçtikten sonra kuzeyden Zivin, güneyden Velibaba çayları katılır. Akarsu bu noktadan sonra Kağızman’a dek iki sıradağ arasında yer alan derin ve sarp boğazlardan geçer. Araş, Kağızman yöresinde, yaklaşık 10 km genişlikteki vadi tabanında oluşmuş ovaların ortasından akan ırmak daha sonra, …devamını okumak için tıklayın

Genellikle dağlık ve yüksek olan Kars yöresindeki vadiler, daha çok çöküntü olukları boyunca oluşmuştur. Bir çöküntü oluğundan öbür çöküntü oluğuna atlayan büyük akarsu vadilerinin tabanlarına sıralanmış ovalardan, İğdır ve Posof ovaları dışındakilerin tarımsal açıdan önemi yoktur. Bu ikisi dışındaki ovalar 1.800 metre yükselti kuşağının üzerindedir. Kışlan çok sert ve uzun geçen bu ovalarda yazlar da kısa ve serindir. Arpa ve buğday dışında öbür tarım ürünlerinin yetişmesine olanak vermeyen bu yüksek ovalar mera olarak değerlendirildiklerinden hayvancılığın gelişmesinde önemli rolleri olmaktadır.

ARAŞ VADİSİ: Tekman Yaylası ve Pasinler yöresinden başlayan Araş Vadisi, batıya yönelen Karasu Vadisi’nin tersine doğuya doğru gider. Ana çöküntü olukları boyunca Kars’a giren vadi, daha sonra ülke sınırları dışına çıkarak Hazar Denizi’ne dek uzanır. Bu vadide iki önemli ova vardır. Bunlardan biri Erzurum’da kalan Pasinler Ovası, öbürü Kars’ta kalan İğdır Ovası’dır.

Araş Vadisi, Erzurum-Pasinler Ovası’n-dan sonra daralır ve uzun bir boğaz şeklini alır. Vadi buralarda çok derin ve sarptır. Her iki yanda çıplak kayalar yükselir, birkaç küçük köyden başka yerleşme de görülmez. Araş Vadisi’nin bu yapısı Kağızman yakınlarına dek sürer. Vadinin Sarıkamış-Kara-kurt Bucağı’na dek olan kesimine Çilehane Boğazı, Karakurt-Kağızman arasına ise Zaraphane Boğazı adı verilir. Araş Vadisi’ nin az kar alan Zaraphane Boğazı bölümündeki akarsu yakınlarına kış için “kom”lar kurulur. İklimi bir ölçüde yumuşak olan bu yörede, erik, elma, kayısı, armut ve ceviz yetiştirilir. Karakurt-Kağızman arasında Araş Vadisi’ne kuzeyden ve güneyden çok sayıda küçük vadi açılmaktadır. Kağızman’ da Araş Vadisi’ne açılan Bayram Deresi Vadisi bunların önemlilerindendir. Bu vadinin tabanı oldukça geniştir ve Bayram Düzü adını almaktadır. Burada buğday, …devamını okumak için tıklayın

Kars il sınırları içinde çok sayıda göl bulunmaktadır. Bu göllerin önemlileri arasında, Çıldır, Aygır, Aktaş, Kuyucak ve Deniz gölleri sayılabilir.

ÇILDIR GÖLÜ: tlin kuzeydoğusunda, Merkez İlçe’nin kuzeyinde, Çıldır tlçesi’nin güneybatısında bulunan Çıldır Gölü, Van Gölü’nden sonra Doğu Anadolu’nun en büyük gölüdür. 1.959m yükseltili volkanik bir alandaki Çıldır Gölü’nün doğusunda Akbaba Dağı, batısında ise Kısır Dağı vardır. Göl, kuzeyde daha alçakta kalan Çıldır Düzlüğü’nden,göl düzey indenyüksek-liği 150 m olan, ince uzun bir sırt ile ayrılmıştır. Sırtın batısında göl kıyısından Çıldır Ovası’na ulaşımı sağlayan bir geçit vardır. Çıldır Ovası ile gölü birbirinden ayıran bu sırt, doğudaki yüksek kütleden gelmiş olan lav akıntılarının birikimiyle oluşmuştur.

Kabaca bir üçgen biçiminde olan ve en geniş yeri kuzey kesiminde 15 km’ye ulaşan 120 km2 yüzölçümlü Çıldır Gölü, önü lavlarla kapanan bir çukurluğun suyla dolması sonucunda oluşmuştur. Göl, güney ucuna doğru gittikçe daralır ve bu bölümün sonuna doğru biraz genişler. Buraya Küçük Göl de denilmektedir. Çıldır Gölü’nün kuzeydoğu kıyıları yakınında, eski bir yarımadanın kopmasıyla oluşmuş Kuş Adası adlı bir de adacık bulunmaktadır. Gölün fazla suları güneyde gölden çıkarak, Cara Deresi’yle Kars Çayı’na boşalır.

AYGIR GÖLÜ: Susuz tlçesi’nin batısındaki 3 km2 yüzölçümlü Aygır Gölü, güneybatı-kuzeydoğu doğrultuludur. Gölün çevresindeki tepeler, göle basamaklar biçiminde inmektedir. En …devamını okumak için tıklayın

Kuzeydoğu Anadolu’nun yüksek yaylalarında yer alan Kars ili,42° 10′ ve 44° 49′ doğu boylamları ile 39° 22′ ve 41 ° 37 ‘ kuzey enlemleri arasında bulunur.

18.557 km2′lik yüzölçümüyle Türkiye topraklarının % 2,4′ünü kapsayan Kars’ta il merkezinin deniz düzeyinden yüksekliği 1.450 metredir.

ti,doğudan 500 km’lik bir sınır çizgisi ile eski SSCB’ye, 45 km’lik bir sınır çizgisi ile de İran’a komşudur. Kuzeybatıdan Artvin’in Şavşat ve Ardanuç; batıdan Erzurum’un Olur, Şenkaya ve Horasan; güney ve güneydoğudan ise Ağrı’nın Eleşkirt, Merkez, Taşlıçay ve Doğubeyazıt ilçeleriyle çevrilidir.
İl alanını oluşturan yüksek plato; doğudan Arpaçay ve Araş Vadileri; güneyden Araş Güneyi Dağları; kuzey ve kuzeybatıdan ise Yalnızçam Dağları ve uzantıları tarafından kuşatılmıştır.

İl toprakları genel olarak büyük bir plato özelliği göstermektedir. Toprakların % 50,7’si platolarla kaplıdır . Ovaların payı ise % 11,1 dir.

% 95′i tarıma elverişli olan il topraklarının % 22’sinde bitkisel üretim yapılmaktadır. Toprakların kullanımı açısından en büyük payı % 68,5 ile çayır ve meralar alır.

YERYÜZÜ ŞEKİLLERİ

Bir yandan Araş ve Arpaçay vadileri, bir yandan da Yalnızçam Dağlan ile çevrelenen Kars il alanı, Karadeniz Bölgesi ile Doğu Anadolu’yu birbirinden ayıran, yüksek ve sürekli sıradağlar arasında kalır.

Anadolu’nun kuzeydoğusunda, Sovyetler Birliği sınırında bulunan Kars toprakları, yapısı, yükseltisi, iklimi ve yararlanma biçimleriyle, Doğu Anadolu genelinden farklı bir coğrafi birim oluşturur. Bölge genellikle, volkanik oluşumlarla örtülmüştür. Birkaç küçük nokta dışında, yörede tortul kütlelere rastlanmaz.il alanlarının parçalanmış ve kırık yapısına karşın yöredeki sıradağlar birçok yerinden kesilmiş ve volkanik oluşumlarla kaplanmış durumdadır. Ana Araş Vadisi ile Aras’ın kolu olan Kars Çayı Vadisi’nin güney kesiminde batı-doğu yönünde bu yapı daha belirgindir. Kuzeydeki Kura Havzası ise volkanik yapı bakımından daha gelişkindir.

İl alanındaki yeryüzü şekilleri Doğu Anadolu’nun öbür bölgelerine göre çok değişiktir. Doğu Anadolu genelindeki yapının tersine, burada aşınmış, yuvarlak tepecikler ve sönük biçimler yaygındır. Volkanlardan çıkan lavlar ve küller çevreye yayılarak çukur yerleri doldurmuştur. Bu nedenle, Kars il alanı, tekdüze görünümlü geniş yaylalar ve ovalar durumunu almıştır. Platolar üzerinde yükselen dağlar da çok sarp olmayıp genellikle kalın bir toprak tabakası ile örtülüdür. Dik yamaçlara ve çıplak kayalıklara ancak vadi içlerinde rastlanabilir. Yörenin bu yapısı, Hazar Denizi’ ne doğru hafif eğimli olmasından ve yılın büyük bir bölümünde kar altında kalması nedeniyle kuvvetli aşınmalara uğramamasından kaynaklanmaktadır. Her yeri kalın bir toprak tabakası ile örtülü olan ve yaz aylarında sık sık yağmur alan Kars il alanı, Doğu Anadolu’nun en çok ot ve çayır yetişen yöresidir.

Kars yöresinde ovalar, genellikle akarsu vadileri boyunca sıralanmış durumdadır. Araş Vadisi’nin doğu ucundaki İğdır Ovası ile yüksekte olmasına karşın belli ölçüde Karadeniz ikliminden etkilenen Posof çevresindeki vadi tabanları dışında, ildeki ovaların tümü yüksek ve soğuktur. Yer yer alüvyonlarla kaplı ova toprakları çok verimlidir. Çoğunun yükseltisi 2.000 metrenin üzerinde olan bu tarım alanlarında, İğdır Ovası dışında tahıllarla yaz sebzeleri, yetişmez. Kimi meyve ağaçlarıyla, kavak ve söğüt dışında ağaca da rastlanmamaktadır.

DAĞLAR: Kars’ta yeryüzü şekillerini, yüksek platolarla bunlar üzerinde yükselen kıvrım dağları belirlemektedir. Dağlar, il alanının temel yapısına uygun olarak genellikle batı-doğu yönünde uzanır. Orta Anadolu’da geniş yaylar çizen Kuzey ve Güney Anadolu kıvrım sistemlerinin doğu uzantıları olan bu sıralar, I. Zaman’da kuzey ve güney kütlelerinin birbirine yaklaşmasıyla, sıkışarak yükselmiştir. Doğu Anadolu’da en çok yükselmiş kesim Erzurum yöresidir. Erzurum’dan sonra sıradağlar doğuya ve batıya doğru bir …devamını okumak için tıklayın

Kars, yaylaları, gölleri ve temiz havası ile, doğal güzellikler bakımından oldukça zengin bir ildir. Bir bölümü il sınırlan içerisinde kalan Ağrı Dağı, volkanik yapısı ve yaban hayvanları ile araştırmacılar için eşsiz bir kaynak oluştururken, dağ sporları bakımından da ayrı bir değer taşımaktadır, ilde irili ufaklı çok sayıda göl de bulunmaktadır. Bunların en önemlisi olan Çıldır Gölü yakınında kamp kurma ve balık avlama olanağı vardır. Gölde bulunan ve Kuş Adası olarak anılan bir adada değişik türlerde kuşlar yaşamaktadır. Sarıkamış llçesi’ne 4 km uzaklıktaki bir orman içi dinlenme yeri olan Soğuksu da ilin önemli mesire yerlerindendir. Yöredeki soğuk su kaynakları ve yeşil orman dokusu, ilginç doğal değerler oluşturmaktadır. Günlük kapasitesi 1.500 kişi olan Soğuksu dinlenme yerinde, büfe, masa, bank, ocak, içme suyu, tuvalet gibi tesisler yanında serbest oyun alanları da düzenlenmiştir. Soğuksu’nun kullanıma en uygun dönemi haziran-ağustos ayları arasıdır.

Kars ili’nde kar örtüsünün uzun süre kalkmaması, ilde kış sporları yapılmasına olanak tanımaktadır. Sarıkamış’ın batısında yer alan kayak bölgesinde telesiyej ve konaklama tesisleri bulunmaktadır. Yöreye belediye otobüsleriyle de ulaşılmaktadır. Kars’ta Sarıkamış, Göle ve Posof ormanları da doğal güzelliklerle dolu, görülmeye değer yerlerdir.

Ayrıca il merkezindeki İnönü Meydanı, Belediye, İstihkâm Halkevi, Yenidoğan ve Belediye parkları da kent içi dinlence alanla-rındandır.

KARSTAKİ İÇMELER VE KAPLICALAR: Kars İli şifalı su …devamını okumak için tıklayın